Portegü Nedir? Mayo-Hegar, Mathieu ve Mikro Portegü Farkları
Portegü (iğne tutucu), cerrahi dikiş sırasında sütür iğnesini tutmak ve yönlendirmek için kullanılan temel cerrahi alettir. Dışarıdan bakıldığında birbirine benzeyen portegüler; çene yapısı, kilit mekanizması, boyu ve tutuş şekli bakımından farklılaşır. Bu yazıda portegünün ne olduğunu, Mayo-Hegar, Mathieu ve mikro (Castroviejo) portegü arasındaki farkları ve kurum için portegü seçerken nelere bakılabileceğini anlatıyoruz.
Portegü nedir?
Portegü, dikiş atarken cerrahi iğneyi sıkıca tutan, çoğunlukla kilitli bir enstrümandır. Hekim iğneyi portegünün çeneleri arasına yerleştirir, kilitle sabitler ve dokudan geçirir. İyi bir portegü iğnenin dönmesini ve kaymasını engelleyerek dikişin kontrollü atılmasına yardımcı olur.
Portegüler genellikle tıbbi paslanmaz çelikten üretilir ve tekrar kullanılabilir. Her kullanımdan sonra temizlenip otoklav gibi uygun bir yöntemle sterilize edilir. Ürün bilgilerinde de belirtildiği gibi portegüler yalnızca eğitimli sağlık personeli tarafından kullanılmalıdır.
Portegünün bölümleri
- Çene (uç): İğnenin tutulduğu kısımdır. İç yüzeyi çoğunlukla tırtıklıdır; bu yapı iğnenin dönmesini engellemeye yardımcı olur.
- Eklem: İki kolun birleştiği ve çenelerin açılıp kapandığı noktadır.
- Kilit: Klasik modellerde parmak halkalarının yakınında kademeli dişli kilit bulunur. Bu kilit iğneyi istenen basınçta sabitler.
- Sap ve halkalar: Hegar tipi portegülerde parmak halkaları vardır; Mathieu tipinde ise halka yerine avuç içiyle kavranan bir sap bulunur.
Portegü çeşitleri
Mayo-Hegar portegü
Mayo-Hegar, genel cerrahide ve sütür setlerinde en sık karşılaşılan portegü tipidir. Tırtıklı iç çenesi ve arka kısımdaki kademeli dişli kilidiyle iğneyi sabit tutar. Mağazamızdaki Rodus Portegü 15 cm Mayo Hegar Tipi ürününün bilgilerinde aletin ağız içi cerrahi ve genel sütür işlemlerinde, ASM müdahale odalarında ve acil serviste yara dikişinde kullanıldığı belirtilir. Aynı tipin 18 cm uzunluğunda modeli de bulunur.
Hegar portegüyü tutarken ürün bilgilerinde tarif edildiği gibi baş parmak ve yüzük parmağı halkalara geçirilir, işaret parmağı gövdenin üstünden destek verir.
Olsen-Hegar (makaslı) portegü
Olsen-Hegar portegü, Hegar tipinin makaslı versiyonudur. Çenelerin hemen gerisinde entegre bir makas bulunur; böylece dikiş atıldıktan sonra alet değiştirmeden ip kesilebilir. Wellson Portegü Olsen Hegar Makaslı 14 cm ürününün bilgilerinde cerrahi dikiş, diş hekimliği ve veteriner cerrahide kullanıldığı; makas kısmının dikiş ipi dışındaki sert materyallerde kullanılmaması gerektiği belirtilir. Tek başına çalışan hekimler için pratik bir seçenektir.
Mathieu portegü
Mathieu portegüde parmak halkaları yoktur; alet avuç içiyle kavranır. Avuç baskısıyla kilitlenir ve yeniden baskıyla açılır. Bu hızlı kilitle-bırak mekanizması seri dikiş gerektiren işlemlerde pratiklik sağlar. Wellson Mathieu Portegü 14 cm ürününün bilgilerinde genel cerrahi, veteriner cerrahi, diş hekimliği ve acil müdahalelerde kullanıldığı belirtilir. Mathieu portegülerin 14 ve 17 cm boyları bulunur.
Mikro portegü (Castroviejo)
Castroviejo mikro portegü, mikro cerrahide çok ince dikiş iğnelerini tutmak ve yönlendirmek için kullanılan hassas yapılı bir iğne tutucudur. Mikroskop altında yapılan işlemlerde ve gözle zor görülen alanlarda dikiş için tercih edilir. Wellson Castroviejo Mikro Portegü 14 cm Düz ürününde düz uç ve kilitli mekanizma bulunur; eğri uçlu modeli de mevcuttur. Düz uç iğneyi doğrusal eksende tutmaya uygundur, eğri uç ise farklı açılarda çalışmayı kolaylaştırır.
Derf ve Crile-Wood portegü
Mağazamızdaki ürün bilgilerine göre Derf tipi portegü 12 cm boyunda, kısa uçlu ve kilitli bir iğne tutucudur; plastik cerrahi, göz cerrahisi ve diş hekimliği gibi küçük alanlı, hassas işlemler için tasarlanmıştır. Crile-Wood portegü ise ince düz uçlu bir modeldir; 14 ve 16 cm boyları bulunur ve klinik ve muayenehanedeki küçük cerrahi işlemlerde kullanılır.
Mayo-Hegar, Mathieu ve mikro portegü farkları
| Tip | Tutuş | Kilit | Öne çıkan kullanım |
|---|---|---|---|
| Mayo-Hegar | Parmak halkalı | Kademeli dişli kilit | Genel sütür, yara dikişi, sütür setleri |
| Olsen-Hegar | Parmak halkalı | Kilitli; entegre makas | Tek aletle dikiş ve ip kesme |
| Mathieu | Avuç içi | Avuç baskısıyla kilitlenir ve açılır | Seri dikiş, hızlı tutma-bırakma |
| Castroviejo (mikro) | İnce gövde, hassas tutuş | Kilitli | Mikro cerrahi, ince iğneler |
| Derf | Parmak halkalı, kısa | Kilitli | Küçük alanlı hassas işlemler |
Tablo, mağazamızdaki ürünlerin teknik bilgilerine dayanır. Hangi tipin kullanılacağı, yapılacak işleme, iğne boyutuna ve hekimin alışkanlığına göre belirlenir.
TC (tungsten karbit) uçlu portegü ne demek?
Bazı portegülerin adında "TC" ve "altın sap" ifadeleri bulunur. Ürün bilgilerine göre TC, tungsten karbit anlamına gelir. Tungsten karbit çene uçları, iğneyi kaydırmadan tutmak için uzun ömürlü bir kavrama yüzeyi sunar. Altın renkli sap ise TC modellerin standart modellerden kolayca ayırt edilmesini sağlar. Gövde yine paslanmaz çeliktir. Ürün uyarılarında, uygun iğne boyutunun seçilmesi ve çok ince iğnelerde portegünün fazla sıkılmaması önerilir.
Portegü seçerken nelere bakılmalı?
- Boy: 12–14 cm portegüler küçük ve dar alanlarda, yüzeysel deri dikişlerinde kontrol sağlar. 15–18 cm boylar daha derin alanlarda çalışmayı kolaylaştırır.
- Çene yapısı: İnce iğneler için ince ve hassas uçlu modeller (Crile-Wood, Derf, Castroviejo), genel dikiş için Mayo-Hegar tercih edilebilir.
- Tutuş şekli: Parmak halkalı (Hegar) ya da avuç içi (Mathieu) tutuş, hekimin alışkanlığına ve işin temposuna göre seçilir.
- Makas ihtiyacı: Yardımcı personel olmadan çalışılan ortamlarda makaslı Olsen-Hegar modeli iş akışını kolaylaştırabilir.
- Uç malzemesi: Yoğun kullanımda TC uçlu modeller, uzun ömürlü kavrama yüzeyi nedeniyle değerlendirilebilir.
- Sterilizasyon: Ürün bilgisinde otoklav uyumluluğu belirtilen modelleri tercih edin. Bazı portegüler steril olmayan şekilde gelir; ilk kullanımdan önce sterilize edilmelidir.
Portegü genellikle penset, makas ve hemostatik pens ile birlikte sütür setinin parçası olarak kullanılır. Setlerde hangi aletlerin bulunduğunu ayrıntılı görmek için Sütür Seti İçeriği: Dikiş Setinde Hangi Aletler Bulunur? yazımıza göz atabilirsiniz.
Portegü temizliği ve sterilizasyonu
Portegüler tekrar kullanılabilir aletler olduğu için her kullanımdan sonra temizlenmeli ve sterilize edilmelidir. Ürün bilgilerinde, kullanım sonrası kaba temizlik yapılıp kan ve doku kalıntılarının kurumasına izin vermeden aletin sterilizasyon sürecine alınması önerilir. Temizlik sırasında eklem ve kilit bölgesine özellikle dikkat edilmeli, alet kilitli değil açık konumda sterilize edilmelidir. Uygulanacak yöntem ve süreler için kurumun sterilizasyon prosedürü ve cihaz üreticisinin talimatları esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Portegü ne işe yarar?
Portegü, cerrahi dikiş sırasında sütür iğnesini tutmak ve dokudan geçirmek için kullanılan, kilitli bir iğne tutucudur.
Mayo-Hegar ile Mathieu portegü arasındaki fark nedir?
Mayo-Hegar portegü parmak halkalıdır ve kademeli dişli kilitle sabitlenir. Mathieu portegü ise avuç içiyle kavranır; avuç baskısıyla kilitlenip yeniden baskıyla açılır, bu nedenle seri dikişte hızlı kullanım sağlar.
Mikro portegü nerede kullanılır?
Castroviejo mikro portegü, mikro cerrahide ve mikroskop altında yapılan işlemlerde çok ince dikiş iğnelerini tutmak ve yönlendirmek için kullanılır.
Makaslı portegünün avantajı nedir?
Olsen-Hegar gibi makaslı portegülerde çenelerin gerisinde makas bulunur; dikiş atıldıktan sonra alet değiştirmeden ip kesilebilir. Makas kısmı yalnızca dikiş ipi için kullanılmalıdır.
Portegü otoklavda sterilize edilir mi?
Paslanmaz çelik portegüler genellikle otoklav gibi tıbbi sterilizasyon yöntemlerine uygundur. Yine de her ürün için etiket ve kullanım talimatı ile kurumun sterilizasyon prosedürü esas alınmalıdır.
İlgili ürünler: Rodus Portegü 15 cm Mayo Hegar Tipi, Wellson Mathieu Portegü 14 cm, Wellson Castroviejo Mikro Portegü 14 cm Düz, Wellson Portegü Olsen Hegar Makaslı 14 cm ve portegü kategorisi. Ayrıca Sütür Seti İçeriği yazımıza bakabilirsiniz.
Yazar: Dr. Fatih Sercan Dere
Turkish Doctors Clinic – International Health Group Consultant